Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid

Het gaat veelal beter met de natuur dan we denken, ondanks dat niet alle natuurdoelen worden gehaald. Hoe zit het nu precies met de natuur in Nederland? Om daar meer duidelijkheid in te scheppen, maakte onderzoeksjournalist Robert Ellenkamp een documentaire over de ontwikkeling van de natuurkwaliteit in de afgelopen dertig jaar. Op 11 mei ging die in première. Het smaakt naar meer.

Steun onderzoeksjournalistiek

Het verhaal

In de media melden beleidsmakers en natuurbeheerders dat de natuur op omvallen staat. Bijvoorbeeld doordat er ‘een verstikkende stikstofdeken over de natuur hangt’. Ook uit allerlei rapporten valt te concluderen dat het slecht gaat met de Nederlandse natuur.

Maar is dat wel zo? In de documentaire Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid gaat Robert Ellenkamp, onderzoeksjournalist en hoofdredacteur bij Agrio, met (voormalig) natuurbeheerders en eigenaren van natuur hierover in gesprek. Deze deskundigen laten zien dat de werkelijkheid omtrent de veronderstelde slechte staat van de natuur genuanceerder ligt.

Het blijkt dat er absoluut uitdagingen zijn. Tegelijk is de natuur er in de afgelopen dertig jaar in veel natuurgebieden ook flink op vooruitgegaan. Zo nam in de uiterwaarden de biodiversiteit spectaculair toe. En de natuur in de duinen verbeterde, onder meer door de verdroging aan te pakken en verdwenen landbouwmethodes als beheermaatregelen terug te brengen.

Desondanks blijft het beeld bestaan van een natuurcrisis. Hoe komt dat? De documentaire Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid probeert hier duidelijkheid in te scheppen.

Robert Ellenkamp: ‘Als natuurliefhebber ben ik blij dat de natuur er beter voor staat dan veelal wordt gezegd en gedacht. Ik hoop dat deze documentaire beleidsmakers aan het denken zet en dat het Nederlandse natuurbeleid nog eens flink onder de loep wordt gehouden. Met als resultaat een effectiever natuurbeleid.’

Robert Ellenkamp is van jongs af aan begaan met de natuur. Hij doorliep de middelbare en hogere bosbouwschool. Toch werd hij geen natuurbeheerder, maar journalist en schrijver, met een grote betrokkenheid bij en kennis van de groene ruimte.

Zijn hart voor de natuur is altijd blijven kloppen. In zijn vrije tijd loopt hij vaak in natuurgebieden en fotografeert hij die hobbymatig. De combinatie van interesse in de natuur en gedegen onderzoek leidde bij hem in 2024 tot het inzicht dat de natuur er in twee Nederlandse natuurgebieden beter voor staat dan bleek uit de rapporten die daarover verschenen.

Dit hoopvolle inzicht wilde hij verder onderzoeken. In de eerste plaats om te toetsen of dat beeld doorgetrokken kan worden naar meer natuurgebieden. In 2025 bezocht hij daarom vijf sterk onderling verschillende natuurgebieden. Dat waren: de uiterwaarden van de Millingerwaard, de duinen van Texel, het Vragenderveen in de Gelderse Achterhoek, de bossen van landgoed Velder in Brabant, en het moerasachtige Kienveen bij Zutphen.

Robert werd positief verrast door wat de (voormalig)beheerders van die natuurgebieden vertelden en lieten zien. Tegelijk ontdekte hij waarom er gesproken wordt over een natuurcrisis en dat de natuur zich niet houdt aan het door mensen ontworpen natuurbeleid.

Onze aanpak

‘De natuur is geen apparaat waar je een x bedrag aan euro’s in douwt en er 20 paar blauwe kiekendieven uit rollen.’

Kees Bruin, oud-natuurbeheerder Staatsbosbeheer

‘Er is twee jaar geleden een gebiedsdekkend onderzoek gedaan door vrijwilligers en specialisten in de Millingerwaard en zijn er meer dan 6400 soorten aangetroffen.’

Twan Teunissen, Staatsbosbeheer

‘De hoge natuurkwaliteit van ons bos danken we mede aan het selectief op kleine schaal kappen van bomen.’

Frans van Boeckel, landgoed Velder

‘We zijn de vlinder zilveren maan kwijtgeraakt, maar de kraanvogel is teruggekomen.’

Laurens Garstenveld, Stichting Marke Vragender Veen

‘De natuur is geen apparaat waar je een x bedrag aan euro’s in douwt en er 20 paar blauwe kiekendieven uit rollen.’

Kees Bruin, oud-natuurbeheerder Staatsbosbeheer

‘Er is twee jaar geleden een gebiedsdekkend onderzoek gedaan door vrijwilligers en specialisten in de Millingerwaard en zijn er meer dan 6400 soorten aangetroffen.’

Twan Teunissen, Staatsbosbeheer

‘De hoge natuurkwaliteit van ons bos danken we mede aan het selectief op kleine schaal kappen van bomen.’

Frans van Boeckel, landgoed Velder

‘We zijn de vlinder zilveren maan kwijtgeraakt, maar de kraanvogel is teruggekomen.’

Laurens Garstenveld, Stichting Marke Vragender Veen

Documentaire bekijken

De documentaire Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid ging op 11 mei in première in het Huis der Provincie in Arnhem in het bijzijn van donateurs, provinciale statenleden, gedeputeerden en Tweede Kamerleden. De Tweede Kamerleden gaven aan dat ze er iets mee willen. En op 26 mei was het te zien in Pakhuis De Zwijger. De documentaire is inmiddels voor iedereen te bekijken via dit platform, maar wordt de komende maanden ook een aantal keren gebruikt als aftrap voor een discussiebijeenkomst. Wie zelf het initiatief wil nemen om de documentaire ergens te laten zien, kan contact opnemen via info@natuurdocu.nl.

De financiering van deze onderzoeksjournalistieke documentaire kwam tot stand via crowdfunding, omdat het project zich richt op de gehele Nederlandse samenleving en los staat van de normale uitgeefactiviteiten van Agrio. Dat we in korte tijd voldoende geld ophaalden, betekent dat er behoefte is aan gedegen onafhankelijke onderzoeksjournalistiek op het raakvlak van landbouw en natuur. Wij denken inmiddels na over een volgend project. Steun jij die missie, dan zijn we blij met jouw donatie.

Doneren kan via de knop of door je bijdrage over te maken naar:
NL26 RABO 0157 2139 86
t.n.v. Agrio BV
o.v.v. Natuurdocu

Doneer nu